نقایض الخیّامیّه
و
سایرالهزلیّات
میتیلات
نقایض الخیّامیّه
( شوخی با خیّام ِ نشابور )
نمایه
پیشانه
پیشکش
متن ِ نقایض ( با لینک ِ تعلیقات )
تعلیقه : هزّالان ِ ادب ِ پارسی
نمایه ی ِ مصرع ِ نخست ِ نقایض
تاریخ ِ نقایض
واژه های ِ شرح شده در تعلیقات
سایر الهزلیّات
پیشانه
متن
تعلیقات
انجامه ی ِ مصنّف و کاتب
نمایه ی ِ منابع و مراجع و مآخذ
پیشانه
کون و کس ِ تر ، نقایض ِ خیّامی
شخ همچو ذکر ، نقایض ِ خیّامی
با کام ِ چو زهر ، گفته ام از دل و جان
شیرین چو شکر ، نقایض ِ خیّامی !
« نقایض الخیّامیّه » را پیشکش می کنم به :
هزّالان ِ ادب ِ پارسی ؛
مُنجیک ِ ترمذی
حکّاک ِ مرغزی
طیّان ِ ژاژخا
بندار ِ رازی
لبیبی
کافرک ِ غزنوی
سوزنی سمرقندی
مَهسِتی گنجوی
انوری ابیوردی
شمس ِ طبسی
عبید ِ زاکانی
جهان خاتون
فوقی یزدی
شفایی اصفهانی
یغما جندقی
ایرج میرزا
و ...
(میتیلات)
( پس نگاره : بعد از پابلیش [ که خود ماجرایی دارد : چند ساعت وقتم را گرفت و نشد که نشد ! تا این که شب بعد یا دو شب بعد ، رفتم که از نو ، پاره پاره پست کنم ؛ دیدم پست نمی کند ؛ ویو بلاگ زدم ، با شگفتی ِ تمام دیدم که پابلیش ِ دیشب / پریشب انجام شده بوده !! ] ، بلاگ را باز کردم و از آن یک نسخه Save کردم ؛ و دیدم که انگشتی ها کار نمی کند ! ماندم که دوباره که کانکت شوم همه را پاک کنم ؛ چون بدون ِ انگشتی نمی توان از آن بهره برد . تا این که متوجّه ِ نکته ی ِ عجیبی شدم : در پوشه ای که همراه ِ فایل ِ اصلی سیو می شود یک فایل ِ دیگر هم بود با همان حجم ِ فایل ِ اصلی ! انگشتی های ِ این یکی درست بود و کار می کرد !! پس شما هم - تا وقتی که فایل ِ اصلی درست نشده ؛ که نمی دانم خواهم توانست عیب ِ آن را بیابم و رفع کنم یا نه - از فایل ِ داخل ِ پوشه استفاده کنید ، باز شدن ِ فایل [ و عمل کردن انگشتی ها ] هم اندکی طول می کشد ؛ نگران نباشید . [ انگشتی اوّل که باز شد ، بعد سریع باز می کند . ] پوزش ِ مرا ، از بابت ِ همه چیز ، و به ویژه حجم ِ بالا ، بپذیرید . میتیلاتوس )
( 1 ) [1]
کیرم پدر ِ تمام ِ عالم بوده ست
حتی پدر ِ مسیح ِ مریم بوده ست
تو جاکش ِ خرگُمان چه می پنداری؟!
عالم ز چُلاب ِ بنده یک نم بوده ست !
( 2 ) [2]
ای بر سر ِ کیر ِ من سواری کرده
شخ درد ِ مرا هزار یاری کرده
دیشب ، همه شب ، به یاد ِ کونت ، خرزه
هی خفته وُ برخاسته ؛ زاری کرده !
( 3 ) [3]
ای کون و کُسَت ز کیر ِ من صد پاره
شخ درد ِ مرا چرا نکردی چاره
کاینک شده کیر در میان ِ تف و کف
بر یاد ِ کُس و کون ِ جهان آواره !
( 4 ) [4]
یک بوسه ز کُس به کیر از دور فرست
یک جرعه شراب ِ مست ِ مخمور فرست
ای آب ِ کُست بهینه داروی ِ جهان
کُحل البصری به دیده ی ِ کور فرست !
( 5 ) [5]
آنان که ز کون ِ تاپ در تاب شدند
وز چشمه ی ِ کُس شبانه سیراب شدند
چون ایزدشان ز کون وکُس باز گرفت
جلقی بزدند و جمله در خواب شدند !
( 6 ) [6]
گر مرد ِ رهی ، به کون و کُس مهر مبند
بیهوده به کُسّ ِ مادر ِ خویش مخند
کف تر کن و ، گای هر که را می خواهی
از دلبرک ِ فرنگی و حور ِ خجند !
( 7 ) [7]
چون ابر به نوروز رخ ِ لاله بشست
برخیز و به کون ِ خود رسان کیر ِ درست
کاین سبزه که کیر و خایه را مفرش ِ توست
فردا همه از کون ِ تو برخواهد رُست !
( 8 ) [8]
از گادن ِ ما نبود گردون را سود
وین خارش ِ ما هزار چندان بفزود
خفتیم به اکراه و ندانیم چه بود
زین آمدن و دادن و رفتن ، مقصود ؟!
( 9 ) [9]
چون دختر ِ همسایه کُسش پاک بشست
بنمای به گاییدن ِ او عزم درست
گر این نکنی بدان جهان ناگه چُست
کیری به میان ِ کونْت برخواهد رُست !
( 10 ) [10]
می ران به عروس ِ دهر ، از کیر ، سَمَند
گر زاهد و اخموست ، وگر مست و لوند
کاین کهنه کُسش به کس نماند باقی
کردند و کنیم و دیگر آیند و کنند !
( 11 ) [11]
چون زادن ِ من به من نَبُد روز ِ نخست
وین دادن ِ بی مراد عزمی ست درست
برخیز و مرا بگای ای ساقی چُست
کز آب ِ تو کون ِ خویشتن خواهم شست !
( 12 ) [12]
بی آب ِ چُل ِ تو زیستن نتوانم
بی خرزه ی ِ تو نفس زدن نتوانم
من بنده ی ِ آن دمم که گویی تو مرا
یک بار ِ دگر بخواب و ، من نتوانم !!
( 13 ) [13]
آمد سحری دختر ِ همسایه ی ِ ما
کای عاشق ِ زار و لیک ، بی خایه ی ِ ما
این کوزه ی ِ ما که وقت ِ ترکاندن ِ اوست
تا کی بزنی تو جلق بر سایه ی ِ ما ؟!
( 14 ) [14]
روزی که نهال ِ عمر ِ من کنده شود
واجزای ِ چُلم ز هم پراگنده شود
گر زانکه کنند خرزه ای از گل ِ من
حالی که نهی بر در ِ کُس ، زنده شود !
(15 ) [15]
روزی ست خوش و کُس ِ تو چون غنچه ی ِ ورد
داغی ز در ِ تو می برد مویه ی ِ سرد
کیرم به زبان ِ پهلوی ، با شخ درد
فریاد همی کند ، که کون باید کرد !!
(16 ) [16]
صبح است ، دمی با می ِ گلرنگ زنیم
وین کیر ِ چو سنگ بر در ِ تنگ زنیم
گه بر دم ِ کون نهیم و گه باز دمی
بر پشم ِ کُسش یکی دو آهنگ زنیم !
( 17 ) [17]
من ظاهر ِ کاف و گاف ِ هستی دانم
من باطن ِ کون و کُس پرستی دانم
با اینهمه ، شرم دارم از خرزه ، اگر
راهی ِبه ازین جلق ِ دودستی دانم !
( 18 ) [18]
آنان که سخن ز زُهد و دین می رانند
وز مستی و گای ، روی می گردانند
چون خایه ، که در جماع تنها ماند
سرگشته وُ سرنگون و سرگردانند !!
( 19 ) [19]
این دخترکان که دست بر کُس دارند
کُس را ، به مثل ، چو گنج می پندارند
زان در پی ِ خرزه اند ، کز روی ِ نیاز
ماری به سر ِ گنج ِ نهان بگمارند !
( 20 ) [20]
گر من ز می ِ مغانه مستم ، هستم
ور کافر و گبر و بت پرستم ، هستم
هر چند به فسق ، می تظاهر نکنم
گر کون و کُسی فتد به دستم ، هستم !
( 21 ) [21]
تا چند بر ابرو زنی از غصّه گره ؟
تقوی نبرد – خدای را – راه به ده !
گور ِ پدر ِ تمام ِ ادیان کرده
خوش باش و ، دو پای ِ خود بر این شانه بنِه !
( 22 ) [22]
تا چند زنی به بند ِ تُمبان تو گره ؟
هان دخترکا ! داد ِ دل ِ خویش بده
گور ِ پدر ِ تمام ِ ادیان کرده
یک شب بنشین ، باده بخور ، گای بده !
( 23 ) [23]
آنان که به سَبلَت در ِ کُس می رُفتند
هر شب غزلی برای ِ کُس می گفتند
از خُرخُر ِ خرزه چون که آگاه شدند
جلقی بزدند و ، بر در ِ کُس خفتند !
( 24 ) [24]
بر دخترکی ، پریر کردم گذری
کز عشوه همی نمود هر دم هنری
چون خرزه ز شلوار برون کردم و دید
گفتا چه کنی که من نی ام ماچه خری !
( 25 ) [25]
بر دخترکی فتاد دیشب گذرم
گفتم به غلاف ِ کُس بپوشان ذکرم
چون خرزه ز شلوار برون کردم و دید
گفتا که تو پنداشته ای ماچه خرم ؟!
( 26 ) [26]
سرگشته به چوگان ِ قضا همچون گوی
چپ می کن و راست می کن و هیچ مگوی
کان کُس که تو را فکنده اندر تک و پوی
تُمبان بکند ز پای ، روزی لب ِ جوی !
( 27 ) [27]
آنان که به پارسی سخن می رانند
در موضع ِ گاف ، کاف می بنشانند
گر چه « قُبُل و دُبُل » گهی بنویسند
امّا به عمل همان « کُس و کون » خوانند !
( 28 ) [28]
با دخترکی غنچه کُس و خوش پستان
یک شب اگرم دست دهد گای ِ گران
ای آنکه خدات خوانده جمعی نادان
بر خیز و بیا پگاه جانم بستان !
( 29 ) [29]
کونی ست که کیر آفرین می زندش
صد بوسه ز مهر بر سُرین می زندش
گر لوطی ِ شهر بیند این کون ِ لطیف
هر شب دو سه بار بر زمین می زندش !!
( 30 ) [30]
ماییم درین گنبد ِ دیرنده اساس
افتاده پی ِ کون و کُس و چخ چخ و لاس
گه در پی ِ کون ، دویده تا ناف ِ پکن
گه در پی ِ کُس ، برفته تا لاس وگاس !
( 31 ) [31]
ماییم درین گنبد ِ دیرنده اساس
فارغ ز بهشت و دوزخ و میل و هراس
تیزیده به ریش ِ شیخکان ِ خنّاس
وافتاده پی ِ کون و کُس و چخ چخ و لاس !
( 32 ) [32]
اینک که بُوَد به کیر ِ پرزورم باد
در سر هوس ِ کُسان ِ موبورم باد !
کُس کُس بدهد ، من نکنم ؟!- دورم باد !
گر یاوه ی ِ شیخ بشنوم ، کورم باد !!
( 33 ) [33]
گویند که می به شرع ناپاک شده ست
صد لعنت ِ حق به شیره ی ِ تاک شده ست
گویم : به نخوردنم رفو نپذیرد
کونی که ز دین به خوردنم چاک شده ست !
( 34 ) [34]
خیّام اگر ز باده مستی ، خوش باش !
گر بر سر ِ کیر ِ خر نشستی ، خوش باش !
آن غصّه مخور ، که نیست کیری فردا
اکنون که به زیر ِ کیر هستی ، خوش باش !!
( 35 ) [35]
گر دست دهد شبی کُس ِ ارزانی
وز شیره دو حبّی وُ عرق چندانی
با کیر ِ شخی چو رستم ِ دستانی
بر پیش و پس اش ، همی کنم جولانی !
( 36 ) [36]
پیری دیدم به خواب ِ مستی خفته
موی از در ِ کون به تیغ ِ ژیلت رُفته
یک چشم زدن ، ذکر نهادم به درش
شد خرزه ی ِ خر به کون ِ خر بنهفته !
( 37 ) [37]
کون می کنم و مخالفان از چپ و راست
گویند مکن ، که کردن ِ کون نه رواست
گویم که گلو چو کون ِ خود پاره کنید
کیر است و به هر چه خواست برخواهد خاست !!
( 38 ) [38]
گویند مکن زنی که شوهر دارد
بدعاقبت است و لعن در بردارد
آری ، نکنم ؛ ولیک این کافر ِ کور
دین ِ دگر و مرام ِ دیگر دارد !
( 39 ) [39]
تا کی غم ِ آن خورم که شادم یا نه
کون و کُس ِ این و آن نهادم یا نه
شد فرصت ِ عمر و مانده این پرسش ِ سخت
کانجا که کُننده بود دادم یا نه !؟
( 40 ) [40]
کونی که در آن جوی فرو نتوان کرد
مالید توان بر در و ، تُو نتوان کرد
چون یک سر ِ شب به خرزه ام گشت سوار
بدریده چنان شد ، که رفو نتوان کرد !
( 41 ) [41]
برخیز که کون ِ یکدگر را بدریم
آلش بدلی کنیم و حظّی ببریم
فردا که بمیریم و به کیرم بشویم
با هفت هزاردادگان سر به سریم !!
( 42 ) [42]
ای آن که نتیجه ی ِ شکاف و شفتی
وز شفت و شکاف دایم اندر تفتی
غرقه به شکاف ِ کُس نگردی ؛ زنهار
بازآمدنت نیست ؛ چو رفتی ، رفتی !
( 43 ) [43]
گویند بهشت و حور ِعین خواهد بود
نی نی ، غلط است این ؛ نه چنین خواهد بود
بل ، بهر ِ کُس و کون ِ زن و مرد ِ جهان
کیری چو عمود ِ آهنین خواهد بود !!
( 43/ مکرّر )
گویند بهشت و حور ِعین خواهد بود
زن ها چه کنند ، اگر چنین خواهد بود ؟!
لابد ز برای ِ بانوان ، از پس و پیش
کیری چو عمود ِ آهنین خواهد بود !!
( 44 ) [44]
زین گونه که من کار ِ جهان می بینم
پیدا وُ نهان ِ این و آن می بینم
سبحان الله ، به هر چه در می نگرم
خُفتار و خوران و گایمان می بینم !
( 45 ) [45]
من کون نه ز بهر ِ کُس پرستی نکنم
یا از نتوان و تنگدستی نکنم
من کون ز برای ِ بی کُسی می کردم
اکنون که تو کُس به دست هستی ، نکنم !!
( 46 ) [46]
ما را صنما بهر ِ خدا یاری ده
رحم آر برین خرزه ، بیا یاری ده
دانم که نمی خسپی و خم می نکنی
باری به جماعی سر ِ پا یاری ده !!
( 47 ) [47]
ای بس که نباشیم و جهان خواهد بود
کیر و کُس و کون و گایمان خواهد بود
هر قدر دگرگونه شود کار ِ جهان
پیداست که گای جاودان خواهد بود !!
( 48 ) [48]
مگذار که عمر جز به مستی گذرد
یا در پی ِ غیر ِ آنچه هستی گذرد
می گای ، که عمری که اجل از پی ِ اوست
آن به که به کون و کُس پرستی گذرد !!
( 49 ) [49]
در مسجد اگر چه با نیاز آمده ایم
واللّه که نه از بهر ِ نماز آمده ایم
یک شب پسری قُر زده بودیم ، اینجا
آن کون مزه کرده ؛ باز بازآمده ایم !!
( 50 ) [50]
هر بوته که آن به رنگ ِ خونی بوده ست
از پَرت ِ کُسی وُ چاک ِ کونی بوده ست
پا بر سر ِ این خیار چمبر ننهی
کاین هم چُل ِ زار ِ سرنگونی بوده ست !
( 51 ) [51]
ای شیخک ِ دون ، اگر دم ِ تو بخوریم
با خر ز یکی مادر و از دو پدریم !
در حضرت ِ کفر ِ خود سراپا ذکریم
تا کون ِ تو وُ دین ِ تو یکجا بدریم !!
( 52 ) [52]
دشمن نه غلط گفت که من قرمطی ام
ایزد داند ، جز آنچه او گفت نی ام !
تا کون و کُسی ز دین و ایمان بدرم
من قرمطی ام؛ مزدکی ام؛ خرّمی ام !!
( 53 ) [53]
معشوقه چو کار ِ حیض ِ او گشت دراز
دوشینه به صد تلطّف از روی ِ نیاز
دستی به چُلم کشید و با صد چم و ناز
گفتا که بیا ، بیا وُ در کون انداز !
( 54 ) [54]
آنان که به کار ِ کُس نپرداخته اند
نرد ِ سر ِ چُل با در ِ کون باخته اند
وانگه چه پسر !؟ - چنان که بینی، گویی
یا رب ! تن ِ وی جمله ز کون ساخته اند !
( 55 ) [55]
چون درگذرم ، خشتک ِ من باز کنید
وز پشم ِ چُلم دو ریسمان ساز کنید
بر گردن ِ شرع و آخرت دربندید
دنیا همه پاک ازین دو ناساز کنید !
( 56 ) [56]
آن کون نَبُوَد ، خرمن ِ ناز و طرب است
آیینه ی ِ روزان و چراغان ِ شب است
گاییدن ِ ما اگر بُوَد بی ادبی
از شوی ِ تو ناگادن ِ آن کون ادب است !
( 57 ) [57]
چَروای ِ ذکر به باغ ِ کُس باید راند
در گلشن ِ کون چو سرو شخ باید ماند
گادن به زر است و ، زر ندارم ؛ چه کنم ؟
ای کاش درخت ِ کون و کُس می شد شاند !
( 58 ) [58]
آنان که به کار ِ زهد و دین می کوشند
شیر از سر ِ کیر ِ گاو ِ نر می دوشند
آن به که لباس ِ جاکشی درپوشند
کامروز به زهد کیر هم نفروشند !
( 59 ) [59]
خیّام ! چُل ِ من از کُسی دارد ننگ
کان کُس نَبُوَد چنان که می خواهم تنگ
کُس نیز به آیین ِ خود و مذهب ِ گای
کیری خواهد مدام شخ همچون سنگ !!
( 60 ) [60]
کونین شود جمع ، به جز کون نکنم
کیرم ز برای ِ کُس الاخون نکنم
گویند که ایزدت ز کون توبه دهاد !
ایزد چو دهد ، من بکنم ؛ چون نکنم !؟
( 61 ) [61]
بر درگه ِ کُس قیام می باید کرد
در کار ِ کُس اهتمام می باید کرد
وآن را که حلال ِ وی نمی گاید نیک
بر فتوی ِ من ، حرام می باید کرد !
( 62 ) [62]
بر درگه ِ کُس قیام می باید کرد
در کار ِ کُس اهتمام می باید کرد
درمالی و لاس و لیس ، خبطی است عظیم
چون دست دهد ، تمام می باید کرد !!
******************************
تعلیقه
( هزّالان ِ ادب ِ پارسی )
نخست در نظر داشتم که برای ِ « نقایض الخیامیه » مقدّمه واره ای بنویسم و در آن پیرامون ِ « هزل در ادب ِ فارسی ِ دری » مختصر بحثی بکنم ، امّا از آنجا که این نوشته – مطمئناً – به درازا می کشید ( و نمی خواهم بر حجم کتابچه افزوده شود ) و نیز هم از آن روی که نظر ِ بنده در این باره به گونه ای است که - قطعاً - بسیارانی با آن مخالف خواهند بود ( ومن با متن ِ نقایض به اندازه ی ِ کافی مخالف ، و گهگاه دشمن نیز ، خواهم داشت ) از آن چشم پوشیدم و نوشتن ِ آن را به وقتی گذاشتم که مقادیری از مخالفت ها - و احیانا ً دشنام ها – روان و علانیّه شود !
امّا مورد ِ حاضر را نمی توان به بعد موکول کرد ، و آن آوردن ِ نمونه ای است از هزل ِ شاعرانی که « نقایض ... » را به ایشان پیشکش نموده ام ؛ و ممکن است برخی از خوانندگان بعضی از ایشان را نمی شناخته باشند و این تصوّر پیش آید که من نسبت ِ دروغ به کسی داده و برای ِ توجیه ِ اشتغال به هزل ِ خویش ، اینهمه نام ذکر کرده ام . ( و این در حالی است که هزّالان و هجوگویان ِ ادب ِ پارسی بسیار بیش ازین اند ، و بلکه به ویژه تا سده های ِ 6 و 7 کمتر شاعری می توان سراغ کرد که هزل و هجا نگفته باشد . و پاکان ِ برکنار ، اندک ْ شمارند : فردوسی ، ناصر ِ خسرو ، ... - و البتّه در اشعار ِ ایشان ، ظهور ِ خشم به گونه ای دیگر است . )
از این شاعران ، برخی ، اشعارشان کمابیش یک بار یا بیشتر به چاپ رسیده ، و برخی دیگر یا دفتر و دیوانشان به درستی به ما نرسیده و یا مانند ِ انوری و شفایی – و تا حدّی یغما – هزلیّات ِ ایشان از سوی ِ ادبای ِ معاصران و ناظران ِ امر ِ کتاب ، چه در دوره ی ِ گذشته و چه با شدّت و حدّت ِ بیشتر در دوره ی ِ اخیر ، مورد ِ بایکوت و سانسور واقع شده است .
از سنایی ، مولانا ، و سعدی نیز به دلایلی نام نبرده ام .
☺
مُنجیک ِ ترمذی
( نیمه ی ِ دوم ِ سده ی ِ چهارم )
نام ِ این شاعر ِ بزرگ :
در سخن و سخنوران ، لغت نامه ، اعلام ِ فرهنگ معین و کتاب ِ ارزنده ی ِ آقای ِ محمود ِ مدبّری : شرحِ احوال و اشعار شاعران بی دیوان در قرن های 3-4-5 هجری قمری ( که البتّه نیازمند ِ یک بازنگری ِ اساسی است !... ) به چیستی ِ این نام اشاره ای نشده . تصوّر من بر این است که « منجیک » عبارت است از : مُنج ، به معنی ِ زنبور ِ عسل + پسوند ِ نسبت ِ« ایک /ik » که در واژه های ِ « تاریک ، نزدیک ، ... » نیز هست ؛ و گویا این نام به سبب ِ « نیش و نوش » ِ سخن ِ وی بوده باشد. ( و البتّه به کالبد نیز ریزوار بوده ؛ همچون منج .)
از بیتی که در لغت فرس و صحاح از وی به شاهد ِ منج نقل شده ، حدس ِ نگارنده تأیید می شود ( اگر چه نیازی به تأیید ندارد ! ) :
هرچند حقیرم سخنم عالی و شیرینْست
آری عسل ِ شیرین زاید همی از منج
( در لغت فرس و شاعران بی دیوان – ص 222 - « ... سخنم عالی و شیرین » ، و «... ناید مگر از منج » آمده . اختلاف ِ مصرع ِ نخست موردی جدّی است و ناشناخت ِ « ساکن گردانیدن ِ حرف ِ متحرّک » که در اشعار ِ متقدّمان به فراوانی دیده می شود ، کاتبان - و بعضاً فضلا - را به دستکاری واداشته . البتّه این احتمال نیز هست که « شیرین » به حذف ِ « ن » بوده باشد . این گونه از حذف را در نثر و نظم ِ کهن داریم . در گویش ِ امروزین ِ طبس ِ گیلکی – در جنوب ِ خراسان - « شری / šeri » می گوییم . [ در ترانه ی ِ 1630 نزهه المجالس « من ْ ست / manst » آمده و استاد ریاحی آن را تغییر داده اند . ] )
خواجه یکی غلامک ِ رس دارد
کز ناگوارد خانه چو تس دارد
ایدون به طبع کیر خورد ، گویی
چون ماکیان به کون در ، کس دارد !
( شاعران ِ بی دیوان ، ص 222)
☺
حکّاک ِ مرغزی
( نیمه ی ِ دوم ِ سده ی ِ چهارم و... )
گر بخواهی که ترا پنبه بفخمند همی
من ببایم که یکی فلخم دارم کاری !
( شاعران ... ، ص 288 )
( در مصرع ِ دوم ، در همه ی ِ مآخذ « بیایم » آمده . « ببایم » تصحیح ِ قیاسی ِ نگارنده است . )
☺
طیّان ِ ژاژ خا
( نیمه ی ِ دوم ِ سده ی ِ چهارم و ... )
آن ریش نیست جَغبُت ِ دلّال خانه هاست
وقت ِ جماع ، زیر ِ حریفان فکندنی است !
□
کونْت کاریز و کیر ِ من موری است
آب ِ موری ّ ِ من به رنگ چو دوغ !
( شاعران ... ، ص 311و 316 )
☺
بندار ِ رازی
( نیمه ی ِ دوم ِ سده ی ِ چهارم و ... )
کس قالب ِ نقشبندی ِ لاهوت است
کون گلخن ابلیس و چه ِ هاروت است
گر کیسه ی ِ پر زر است کون هر روزی
هر ماه نه کس حقّه ی ِ پر یاقوت است !؟
( شا عران ... ، 369 )
به شهر ِ ری ، به منبر بر ، یکی روج
همی گت واعظک ؛ زین هرزه لایی
کی هفت اندام ِ مردم روج ِ محشر
دهد ور کرده های ِ خود گوایی
زنی ور عانه می زد دست و می گت
وسا ژاژا کی ته آن روج خایی !
( شاعران ... ، 374 )
☺
لبیبی
( نیمه ی ِ اول ِ سده ی ِ پنجم )
از شمار ِ تو ، کس ِ طرفه به مُهر است هنوز
وز شمار ِ دگران ، چون در ِ تیم ِ دو در است !!
( شاعران ... ، 477 )
☺
کافرک ِ غزنوی
( نیمه ی ِ دوم سده ی ِ پنجم )
از کافرک متأسفانه جز 5 قطعه ی ِ دو بیتی بر جای نمانده . دو قطعه ی ِ آن ، هر یک به کتابی می ارزد ؛ یکی در نقد ِ پدیده ی ِ ترک و دیگری در نقد ِ فاجعه ی ِ عرب . ضمناًً این دو بیتی ها که نه به وزن ِ ترانه ( / رباعی ) است و نه به وزن ِ مشهور ِ دو بیتی / فهلویّات ( هزج مسدّس ِ مقصور / محذوف ) به روشنی نشان می دهد که دو بیتی قالبی بسیار فراگیر و کاملاً نامحدود بوده است .
تا ولایت به دست ِ ترکان است
مرد ِ آزاد مرد بی نان است
جهد کن تا دریده کون باشی
روز ، روز ِ دریده کونان است !
□
هرگه که درآیم ز در ِ حجره ی ِ خواجه
از بهر ِ من آن غر [ ز چه ] بر پای نباشد ؟
ترسد که فرو ریزد کیر از در ِ کونش
چندان که در آن حجره مرا جای نباشد !
□
آنچه سرمای ِ بخل ِ خواجه کند
به مه ِ دی درون ، دمه نکند
از بخیلی که هست ، کیرش را
به کس ِ زن درون ، همه نکند !
□
پدرش گر به نانْش دست بَرَد
بشکند خورد ناخنان ِ پدر
پسرش گر به خوانْش در نگرد
برکشد چست ، دیدگان ِ پسر !
□
این قوم را نگه کن ، در خون ِ یکدگر
برخاسته همی به شبیخون ِ یکدگر
قومی سیفعلون و گروهی سیجعلون
کردند پاره پاره همه کون ِ یکدگر !!
( شاعران ... ، 598 )
*
افزوده ی ِ داخل ِ چنگک ، در ترانه ی ِ دوّم ، از نگارنده است ؛ به وجه ِ تصحیح ِ قیاسی .
☺
سوزنی سمرقندی
( نیمه ی ِ نخست ِ سده ی ِ ششم )
از دیوان ِ وی ، که – گویا – یکی دو بار به چاپ رسیده ، متأسّفانه نسخه ای ندارم . دو بیت نقل می کنم ؛ اوّلی از صحاح الفرس ، ذیل ِ « پشه »ص 268 ، و دوّمی از حافظه : (نسخه ی ِ زیراکسی ِ یکی از چاپ ها را چند سال پیش ، دو سه شبی به امانت داشته ام. )
ز بیقراری کاندر طریق ِ مأبونی است
همی نهند به کونش ، ز پیل تا پشه ، شاف !
□
ای سنایی بیا و قد خم کن
باد ِ بوق ِ مرا به کون کم کن !
☺
مهسِتی گنجوی
( سده ی ِ ششم )
فصّاد ِ جهود ِ بد رگ ِ کافر کیش
آن کُندْ زبان که تند دارد سر ِ نیش
گفتم که رگم تنگ بزن ، همچو کُسَم
نشنید و فراخ زد ، چو کون ِ زن ِ خویش !!
( دیوان ِ مهستی ، ص 32 )
گفتی که مرا بی تو بسی غمخواره است
بی رشوت و پاره از توام صد چاره است
گر رشوه طلب کنی مرا کون رشوه است
ور پاره طلب کنی مرا کس پاره است !!
( صحاح ، « پاره » ، 266 )
☺
انوری ابیوردی
( سده ی ِ ششم )
انوری کاملا ً بی نیاز از معرّفی است ، اگر چه هزلیّات و اهاجی ِ وی متأسفانه جز معدود ابیاتی در هیچ یک از دو چاپ ِ مصحَّح ِ مشهور ِ دیوان ِ وی بازتاب نیافته ، و اساتیدان – سعید ِ نفیسی و مدرّس ِ رضوی – آن را شایسته ی ِ مقام ِ حکیم انوری ندانسته اند !!
پسْ دریده بریدهْ پیشی چند
که ندیمان ِ حضرت ِ شاهند
از پس و پیش خلق می راند
که کُسی چند پاره در راهند !
( چاپ ِ مدرّس ، ج2/627 )
دی گفت به طنز نجم ِ قوّال
کای بنده سپهر ِ آبنوست
در زنگوله نشید دانی ؟
گفتم چه دهند ازین فسوست ؟
در پرده ی ِ راست راه دانم
وانگاه به خانه ی ِ عروست !
( همان ، 550 )
گر خواجه به جای ِ ما گراید
وامروز به نزد ِ ما بیاید
از وی بنکاهد این تفضّل
بل شادی ِ عیش ِ ما فزاید
ماییم و شراب و شوربایی
یک مطربکی چنان که باید
خوش بربطکی همی نوازد
شیرین غزلی همی سراید
زین ساقیکی ظریف و چابک
کز حور چنان پسر نیاید
هم خدمت ِ خواجگان بداند
هم جامه ی ِ خواب را بشاید
ور خواجه ره ِ دگر رود باز
آید سوی ِ قحبگان گراید
زین قحبگکی هنوزمان هست
کز حور به غمزه دل رباید
هوشش برود اگر سپوزی
هر دو لبت از شره بخاید
آموخته بر ره ِ بخارا
گاهی که به سوی ِ حضرت آید
ور خواجه ی ِ ما طریق ِ دیگر
بر دخترکانش میل آید
داریم یکی لطیف دختر
کز هیچ پری چنو نزاید
ناگفته بدو که « تو چه نامی؟ »
شلوارک ِ خود همی گشاید !
ور خواجه به شیوه ی ِ دبیران
زین هر دو به دست ِ چپ گراید
داریم یکی شگرف گنگی
بر هاون ِ تیز شاف ساید
چون دست ِ خری ، چنان که خواجه
چون باز چشد، خودش ستاید
کیر و کس و کون هر سه داریم
خواهد بهلد ، خوهد بگاید
این است به دست ِ ما که گفتیم
گر خواجه به ماحضر درآید
( چاپ ِ نفیسی ، 101 )
*
دو بیت ، یکی بعد از بیت ِ 6 ودیگری بعد از « شلوارک ... » ، را حذف کردم ؛ چون سلندر مانده بود : وز خواجه ی ِ ما طریق ِ دیگر + اندر ره ِ کودکان گراید // داریم قوی یکی گروگان + در فخر بزی ما نشاید . محض ِ رعایت ِ امانت ِ نقل یادآور شدم .
☺
عبید ِ زاکانی
( سده ی ِ هشتم )
این اعجوبه ی ِ طنز و هزل نیز بی نیاز از معرفی است . مجموعه ی ِ آثار ِ وی – البتّه با کیفیّتی نازل – بارها به چاپ رسیده . جای ِ بسی خوشوقتی است که در سالهای ِ اخیر ، استادان : زنده یاد دکتر محجوب و دکتر علی اصغر حلبی ، به تصحیح و چاپ ِ آثار ِ وی همّت گماشته اند . ( و برای ِ نگارنده ، این دریغ باقی است که نتوانسته ام از کار ِ این بزرگواران نسخه ای تهیّه کنم ؛ که اهریمن ِ زشت روی ِ « الفقر » چون بختکی شوم بر من افتاده . ) محض ِ نمونه دو قطعه نقل می کنم :
جانا ترا هنوز بدین حسن و این جمال
نه وقت ِ حج رسیده و نه روزه* درخور است
گر در پی ِ ثوابی و در بند ِ آخرت
بشنو حدیث ِ بنده که این رای بهتر است
بر کیر ِ من سوار شو از روی ِ اعتقاد
( کاین با هزار حج ّ ِ پیاده برابر است )
( لطایف عبید ، انتشارات اقبال، بخش2، ص 65)
« پیرزنی را پرسیدند که دیهی دوستر داری یا کیری؟ گفت : من با روستاییان گفت و شنید نمی توانم کرد ! »
( همان ، 102 )
☺
جهان خاتون
به روزگار ِ عبید می زیسته . در تذکره ی ِ دولتشاه ِ سمرقندی ، چند سطری در باره ی ِ وی آمده : « حکایت کنند که جهان خاتون نام ظریفه و مستعدّه ي روزگار و جمیله ی ِ دهر و شهره ی ِ شهر بوده و اشعار ِ دلپذیر دارد و ازآن جمله این مطلع ِ قصیده او را ست :
مصوّری است که صورت ز آب می سازد
ز ذرّه ذرّه ی ِ خاک آفتاب می سازد
و جهان خاتون را با خواجه عبید مشاعره و مناظره است و عبید در باب ِ او می گوید:
گر غزل های ِ جهان روزی به هندستان فتد
روح ِ خسرو با حسن گوید که این کُس گفته است !
گویند که خواجه امین الدّین که در عهد ِ شاه ابو اسحاق وزیر ِ با قدر و منزلت بوده جهان خاتون را به نکاح ِ خود درآورد و خواجه عبید درآن باب می گوید :
وزیرا جهان قحبه ای بی وفا ست
ترا از چنین قحبه ای ننگ نیست ؟
برو کس فراخی دگر را بخواه
خدای ِ جهان را جهان تنگ نیست !
( تذکرة الشّعرا. چ محمّد رمضانی ، ص 218 )
در روایتی ازاین ماجرا که در مقدّمه ی ِ لطایف ِ عبید [ مأخذ ِ پیشین ] نقل شده می گوید : « مولانا عبید در آن ازدواج این قطعه بساخت و بی محابا بخواند و از وزیر به جای ِ سرزنش نوازش ها یافت ! » .
□
اوّلاً این حکایه نمی تواند ساختگی باشد ، چرا که ساختن ِ بیت و قطعه ی ِ مزبور از زور ِ غیر ِ عبید برنمی آید ! ( گیرم که در نام ِ وزیر خطایی رخ داده واحتمالاً « رکن الدّین » بوده باشد . )
ثانیاً قطعی است که جهان خاتون اهل ِ « هزل » نیز بوده . ( زنی با عبید مشاعره و مناظره کند و طرف ِ چنین بیت و قطعه ای باشد ، و خود « هزّال » نبوده باشد !؟ )
در لغت نامه از جهان خاتون یاد نشده . ( باید در چاپ های ِ آینده نام و مختصر ِ احوال ِ وی ـ گیرم تنها به استناد ِ همین حکایه ـ درج گردد.) گویا علّامه دهخدا نیز در باره ی ِ تذکره ی ِ دولتشاه دچار ِ برداشت ِ نادرست ِ همگانی بوده ! اقبال آشتیانی ، روایات ِ دولتشاه راجع به عبید را نامطمئن دانسته و زنده یاد دکتر محجوب نیز پیروی ِ وی نموده . ( نسخه ی ِ زیراکسی ِ کلیات عبید چاپ ِ دکتر محجوب / امریکا را دیشب 27/1/82 دوستی برایم آورد ! ) به باور ِ نگارنده ، اشتباه ِ محض است که آثاری چون تذکره ی ِ دولتشاه ( و مثلاً چهار مقاله ي ِ نظامی عروضی ) را به صرف ِ چار اشتباه ِ تاریخی که در آن هست ، بکلّ بی اعتبار انگاشته و به دورافکنیم . باید « توان ِ بررسی و نقد » ِ چنین آثاری را جایگزین ِ « طرد ِ محتاطانه » نماییم . ( اگر فرصتی دست دهد که بر « کلیات ِ عبید » تصحیح ِ استاد محجوب ، تأمّلی بدلخواه داشته باشم و فراغ ِ نوشتن باشد ، بیشترک گپ خواهم زد و نشان خواهم داد که از همین روایات ِ دولتشاه چه بحث ِ بسیار مهمّی در باب ِ عبید گشوده می گردد ، و گوشه ای مهم از تاریکنای ِ شعر ِ فارسی به روشنا می آید .فعلاً که در انبوه ِ « الفقر و القرض » ِ اهرمنْ آفریده ، نای ِ این یکی نمانده و کار ِ فرومانده بسیار است . پفیوز روزگارا این روزگار ِ تیره ... ) ضمناً، استادان اقبال و محجوب در ذکر ِ منابع ِ احوال ِ عبید ، از کتاب ِ لطایف الطّوایف ِ فخرالدین علی صفی ( درگذشته ی ِ 939 ) غفلت نموده اند؛ اگرچه، تاریخ ِ نوشته ی ِ اقبال 1332 و تاریخ ِ نخستین چاپ ِ مصحَّح ِ لطایف الطوایف ( احمد گلچین معانی ) 1336 است. اقبال خود نسخه ای خطّی از این کتاب داشته ، امّا شاید در این نسخه ـ که زنده یاد گلچین ، آن را بسیار« مغلوط » دیده [ رک : مقدّمه ی ِ لطایف ، ص شانزده ] این حکایات ( یعنی دو حکایت ِ ص227و329 ) نبوده است . بگذریم ؛ با این آخرین حاشیه که : حکایت ِ مربوط به جهان خاتون در لطایف الطوایف نیست .
پس نگاره (5/7/82) : جهان خاتون آن اندازه ها هم که من تصوّر کرده بوده ام ناشناخته نیست ! جاودان یاد دکتر خانلری نوشته است : « از جهان خاتون ، بانوی عزیزی که معاصر حافظ بود دیوان مفصلی در دست است . امّا سراسر غزل های او چنان تکرار مضامین و شیوه ی بیان متداول زمانه است که حتی چند بیت در آنها نمی توان یافت که از روی آن ها بتوان به یقین گفت که گوینده زن است نه مرد . »
یادی از صائب ( مجله سخن )
بازچاپ : هفتاد گفتار، ج 3 ص 130
در فرصتی که آرزو کرده ام ـ اگر دست دهد ! ـ پس از دست یابی به دیوان ِ جهان خاتون ، در این باره گپ خواهم زد . یکی از این دو تن اشتباه کرده اند ! شاید هم آن دسته اشعار ِ زنانه ی ِ جهان ، که عبید بدان نظر داشته از میان رفته است .
☺
فوقی یزدی
( سده ی 11 )
فوق الدّین احمد یزدی تفتی ، درگذشته ی ِ حدود ِ 1050 ِ هجری ، هزّالی است بسیار شیرین سخن و متأسّفانه بسیار ناشناخته . اشعار ِ وی با نام ِ هزلیّات ِ فوقی با تصحیح و مقدّمه ی ِ مدرّس گیلانی در 1342 به چاپ رسیده است . (نسخه ی ِ نگارنده زیراکسی است . )
از « شیرین و فرهاد » :
ز بیداد ِ عجوز ِ دهر فریاد
که طفل ِ فتنه را از راه ِ کون زاد !
( ص 10 )نگاه ِ پاک از دوران برافتاد
هرآن کس را که دیدی بایدش گاد !
( ص 12 )از غزلیّات :
آخر نصیب ِ زاهد ِ بیچاره کوری است
از بس که صرف ِ جلق کند روز و ماه را !
( ص 42 )
فوقی این دل که بدان قامت ِ موزون بند است
همچو خایه است که هرگز نشد از کیر جدا !
( ص 44 )
ماچ ها دادی ، ولی کیرم ز جا سر برنداشت
عمده در انگیز و شوخی ، کیر برپاکردن است !
( ص 46 )
حدیث ِ من بشنو زاهد ، ارچه بی ادبی است
که به ز نافله ی ِ شب ، جماع ِ نیم شبی است !
( ص 47 )
☺
شفایی اصفهانی
دیوان ِ وی به تصحیح ِ دکتر عبدالعلی بنان ( تبریز ، 1362 ) به چاپ رسیده ؛ با حذف ِ کامل ِ هزل و هجو !
خاتون ِ تو بر صورت ِ دیوار زند جلق
در خانه مده راه جوان ِ کنبی را !
( چراغ هدایت ، ذیل ِ « جلق زدن » )
اگرش حاجت اوفتد به خلال
می کند کیر ِ کاشی استعمال !
( همان ؛ ذیل ِ « کیر ِ کاشی » )
در هجو ِ بینی ِ ملا ذوقی اردستانی رباعیّات گفته ! ازآن جمله است :
ذوقی ز پس ِ مرگ به شاشت شویند
وز لتّه ی ِ حیض ِ خواهرت کفن کنند
مستی و ترا به خود نمی گیرد گور
در دخمه ی ِ بینی ات مگر دفن کنند !
( همان ؛ ذیل ِ « کفن » )
ذوقی! ریشت به پشم ِ ماشی ماند
شَعرت به نمد ز بد قماشی ماند
بینی ت به سنگ ِ سرتراشی ماند
عینک چو نهی ، به کیر ِ کاشی ماند !
( تذکره ی ِ میخانه، ص 524 )
تعلیقه ی ِ کیر ِ کاشی – مختصر توضیح و تصحیحی در این باره هست که ممکن است جای ِ دیگری گیر نیاید ، پس همینجا می آورم : نام ِ کهن تر ِ آن « چرمینه » و از آن کهن تر « مَچاچنگ » بوده . [ بنگرید به فرهنگ معین ، ذیل ِ مچاچنگ .] مؤلّف ِ چراغ ِ هدایت نوشته است : « کیر کاشی / به یای ِ مجهول و شین/ چیزی است که به شکل ِ آلت ِ تناسل در کاشان سازند و به کار ِ زنان ِ حشری آید و گران قیمت بُوَد. » شاهد ِ وی : اگرش حاجت اوفتد ... ، که بالا نقل کردم . عبید جایی ازآن وصف کرده امّا نام نبرده :
دیدم زنکی ساخته از چرم ذکر
بر بسته که گادنی کند چون خر ِ نر
گفتم که به کُس مخند ، کیرم بنگر
بربسته دگر باشد و بررُسته دگر !
( کلیات عبید ، دکتر محجوب ، ص 212 )
و جایی دیگر ( ص 217 ) نام برده می گوید :
کس گفت به کیر، دیر و زودم تو بهی
وز جان و دل و بود و نبودم تو بهی
از نیمه ی ِ شمع و کیر ِ کاشیّ و ادیم
دیدم همه را و آزمودم ؛ تو بهی !
( این هردو شعر در چاپ ِ انتشارات ِ اقبال – ص 83 و 87 – مغلوط است . )
می بینید که خان آرزو ( که پژوهنده ی ِ پردانشی هم بوده ) اینجا را خطا کرده ، که پای ِ کاشان را به میان کشیده ! یکی از تعریفات ِ عبید ( در رساله ی ِ تعریفات ) نشان می دهد که « کاشی » جنس است : « مشغلة البطّالین : کیری که خواتین از ادیم و کاشی و غیر ِ آن سازند .» ( چاپ ِ محجوب ، ص 330 )
و البتّه این احتمال هست که این جنس ِ خاص – که شاید گونه ای چرم بوده – در کاشان به دست می آمده ؛ امّا ساختن کیر ربطی به کاشان نداشته است.
☺
یغما جندقی
بی تردید یغما را باید شاعرترین شاعر ِ سده ی ِ سیزدهم ِ هجری ، در دوره ی ِ پیش از مشروطه – در ایران – دانست . مجموعه آثار ِ وی در دو مجلّد ( نظم و نثر ) به اهتمام ِ سید علی آل داوُد به چاپ رسیده ، امّا دربردارنده ی ِ همه ی ِ اشعار و نوشته های ِ وی نیست ؛ بویژه هزلیّات و اهاجی ِ وی که بسیار زیبا ست ، به طور ِ کامل نشر نیافته ( اگر درین سالها چیز ِ دیگری چاپ شده ، من بی خبرم .) و با توجّه به طرز ِ نگرش ِ طابع ِ آثار ِ وی ، نباید به نشر ِ کامل ِ آن امیدوار بود : « قاضی نامه از نظر استواری بیان و استحکام الفاظ در میان آثار یغما کم نظیر است ولیکن به خاطر رکاکت الفاظ ( ؟! ) و پستی معانی بهیچ وجه قابل نقل در مجموعه ی ِ آثار یغما نیست ... » [ مقدمه ی ِ جلد اوّل ، ص 45 ][ کمان ِ بعد از « رکاکت ِ الفاظ » از بنده است .] با این همه، تلاش های ِ ارزنده ی ِ آقای ِ آل داود درخور ِ هزار گونه سپاس گزاری است .
□
در کاشان زیرزمینی را که در داشته باشد « تُو » و بی در را « زیره » می گویند. و یغما گفته است :ای شیخ زیره ای که تو داری در اندرون
خویشانت چند بر سر ِ آن گفتگو کنند
آنش کند عمارت و اینش کند خراب
هر یک تصرفی متخالف دراو کنند
هر میخ ِ مدخلی که بکوبند اندر آن
تو برکشی و باز به عُنفش فرو کنند
مخروبه ای که مزبله ی ِ خاص و عام بود
رادان کجا تملّک ِ آن آرزو کنند
دندان به دل فرو بر و قطع ِ خلاف کن
بگذار تا درش بگذارند و تو کنند !
( مقدمه ی ِ جلد ِ اوّل ، ص 51 )
...
آشکارا و نهان گاه به زر گاه به زور
به همان شیوه که در فنّ ِ سپوز استادم
به نعوظ ِ شتر و ایر ِ خر و ضربه ی ِ گاو
مرده و زنده ی ِ هفتاد و دو ملّت گادم !
( ج 1، ص 366 )
گر به دستار است باد ِ کلّه ی ِ زنقحبه شیخ
کیر ِ خر را نیز دستار است ، گویی نیست ؟ هست !
( ص 367 )
☺
ایرج میرزا
این بزرگوار دیگر حقیقتاً نیازی به معرّفی و نمونه ی ِ اشعار ندارد ! با اینهمه :
امردی رفت تا نماز کند
کرد کون ِ سفید ِ خود بالا
فاسقی زود جست بر پشتش
گفت : سبحان ربی الاعلی !
***********************
نمایه ی ِمصرع ِ نخست ِ نقایض و دیگر ترانه ها
( به ترتیب ِ الفبایی ِ پایانه )
|
آمد سحری دختر ِ همسایه ی ِما ش 13 آن کون نبود، خرمن ِ ناز و طرب است 56 کون می کنم و مخالفان از چپ و راست 37 چون زادن ِ من به من نبد روز ِ نخست 11 یک بوسه ز کس به کیر از دور فرست 4 چون دختر ِ همسایه کسش پاک بشست 9 چون ابر به نوروز رخ ِ لاله بشست 7 گویند که می به شرع ناپاک شده ست 33 کیرم پدر ِ تمام ِ عالم بوده ست 1 هر بوته که آن به رنگ ِ خونی بوده ست 50 اینک که بود به کیر ِ پرزورم باد 32 گویند مکن زنی که شوهر دارد 38 مگذار که عمر جز به مستی گذرد 48 بر درگه ِ کس قیام می باید کرد 62 بر درگه ِ کس قیام می باید کرد 61 کونی که درآن جوی فرو نتوان کرد 40 روزی ست خوش و کس ِ تو چون غنچه ی ِورد 15 چروای ِ ذکر به باغ ِ کس باید راند 57 آنان که به کار ِ کس نپرداخته اند 54 گر مرد ِ رهی به کون و کس مهر مبند 6 آنان که به سَبلَت در ِ کس می رُفتند 23 آنان که ز کون ِ تاپ در تاب شدند 5 این دخترکان که دست بر کس دارند 19 آنان که به کار ِ زهد و دین می کوشند 58 می ران به عروس ِ دهر از کیر سمند 10 آنان که به پارسی سخن می رانند 27 آنان که سخن ز زهد و دین می رانند 18 ای بس که نباشیم و جهان خواهد بود 47 گویند بهشت و حورعین خواهد بود مکرر/43 گویند بهشت و حورعین خواهد بود 43 از گادن ِ ما نبود گردون را سود 8 روزی که نهال ِ عمر ِ من کنده شود 14
|
چون درگذرم خشتک ِ من باز کنید 55 معشوقه چو کار ِ حیض ِ او گشت دراز 53 ماییم درین گنبد ِ دیرنده اساس 30 ماییم درین گنبد ِ دیرنده اساس 31 دوزخ چه بود، بهشت کو ای نسناس ذیل ِ 31 خیّام اگر ز باده مستی خوش باش 34 کونی ست که کیر آفرین می زندش 29 خیّام! چل ِ من از کسی دارد ننگ 59 دشمن نه غلط گفت که من قرمطی ام 52 گر من ز می ِ مغانه مستم ، هستم 20 بر دخترکی فتاد دیشب گذرم 25 من ظاهر ِ کاف و گاف ِ هستی دانم 17 بی آب ِ چل ِ تو زیستن نتوانم 12 کونین شود جمع ، به جز کون نکنم 60 من کون نه ز بهر ِ کس پرستی نکنم 45 زین گونه که من کار ِ جهان می بینم 44 در مسجد اگر چه با نیاز آمده ایم 49 برخیز که کون ِ یکدگر را بدریم 41 ای شیخک ِ دون اگر دم ِ تو بخوریم 51 صبح است دمی با می ِ گلرنگ زنیم 16 با دخترکی غنچه کس و خوش پستان 28 پیری دیدم به خواب ِ مستی خفته 36 ای بر سر ِ کیر ِ من سواری کرده 2 ما را صنما بهر ِ خدا یاری ده 46 ای کون وکست ز کیر ِ من صد پاره 3 تا چند زنی به بند ِ تمبان تو گره 22 تا چند بر ایرو زنی از غصّه گره 21 تا کی غم ِ آن خورم که شادم یا نه 39 ای آنکه نتیجه ی ِشکاف و شفتی 42 بر دخترکی پریر کردم گذری 24 گر دست دهد شبی کس ِ ارزانی 35 سرگشته به چوگان ِ قضا همچون گوی 26
|
تاریخ ِ نقایض و دیگر ترانه ها
( به شمسی ِ هجر )
|
پیشانه ) 10 – 9 فروردین ِ 82 1 ) 27 تیر 80 و 22 آمرداد ِ 81 2 و 3 ) امرداد 77 4 ) 27 امرداد 77 5 ) 75 6 ) امرداد 77 7 تا 10 ) 27 امرداد 77 11 ) 9 خرداد 78 12 ) 4 خرداد 79 13 ) 29 خرداد 78 14 و 15 ) 9 اسفند 79 16 ) 18 اسفند 79 و 2 فروردین 80 17 ) 9 اسفند 79 و = 18 ) 12 تیر 80 23 ) 12 و 17 تیر 80 19 تا 25 ) 13 تیر 80 26 ) 17 تیر 80 27 ) 17 تیر 80 و اسفند 81 28 ) 7 خرداد و اسفند 81 29 ) 13 بهمن 81 30 تا 35 ) 16 بهمن 81
|
36 تا 38 ) 22 اسفند 81 39 ) 25 یا 26 اسفند 81 40 ) 6 فروردین 82 41 ) 27 اسفند 81 و 6 فروردین 82 42 ) 27 اسفند 81 43 ) نوروز 82 43 مکرر ) 7 فروردین 82 44 ) = 45 ) 7 و 9 فروردین 82 46 ) 8 و 9 = 47 و 48 ) 8-7 و 14 = 49 ) 14 = 50 ) 4 اسفند 81 و 11 فروردین 82 51 تا 54 ، و 57 ) 20 و 26 فروردین 82 55 ) تیر ماه 80 و 26 فروردین 82 56 ) 29 اسفند 81 و = 58 ) 17 و 26 فروردین 82 59 ) 26 فروردین 82 60 ) یادم نیست. چند ماه بعد بوده . 61 ) 18/ 4/80 و23/12/81 و27/1/82 62 ) اوّل اردیبهشت 82 |
واژه نامه
[ آنچه در تعلیقات شرح شده ]
آلش بدل ، [ ذیل ِ شماره ی ِ ] 41
ارزان ، 35
باز گرفتن – کسی را از چیزی / جایی باز گرفتن ، 5
به کس ّ ِ ... خندیدن ، 6
به کیر شدن ، 41
پَرت ، 50
تاپ ، 5
ترکاندن ِ کوزه ، 13
چَروا ، 57
چُل ، 14
چُلاب ، 1
خُجَند ، 6
خرزه ، 2
خُفتار ، 44
خندیدن – به ... خندیدن - ، 6
خوران ، 44
دُبُل ، 27
دَم ِ کسی را خوردن ، 51
سَبلَت ، 32
سمند ، 10
شاندن ، 57
شخ درد ،2 ، ...
شفت ، 42
عمود ، 43
قُبُل و دُبُل ، 27
کُحل البصر ، 4
کوزه ترکاندن ، 13
گایمان ، 44
ماچه خر ، 24
نتوان ، 45
وَرد ، 15
********************
سایر الهزلیّات
از
میتیلات
« ... که فسق در همه جا یُمنی عظیم دارد ! »
عبید ِ زاکان
( صد پند ، ش 90 )
هزل (در جامعه ای که گروش ِ ریا آن را با بدترین طرد و طعن ها فسق فرا می نماید) نوعی حرکت ِ درونی به سوی ِ چیرگی بر غرور و تعصّب و خامی است ، و ازین رو گونه ای سلوک ِ بی واسطه به شمار می رود.
میتیلات
امرداد 77
( 1 )
اندر مذاکره . به یاد عبید ِ زاکان
شبی کیر با کُس به نجوای ِ گرم
همی گفت کای تنگ ِ شیرین چو جان
من این قامت ِ همچو شمشاد و سرو
ز بهر ِ تو پرورده ام سالیان
نگه کن که تا شاد گردد دلت
به آب افتدت هر زمانی دهان
تمامت وجود ِ من ازآن ِ توست
بگیرش دمادم چو جان در میان
که صافی تر از من نه در عشق هست
میاسا دمی وُ غنیمت بدان
شنیدم که کُس تنگ تر گشت و گفت :
منم آن که بخشیده جان در جهان
اگر صاف و نا صاف ، زان ِ منی
تو را دوست دارم ؛ همیشه بمان
به درگاه ِ ما چون به پا خاستی
دهیمت درین قصر ِ فرّخ ، مکان
شب و روز قدر ِ تو دانسته ایم
ز پروردگانی وُ از راستان
ولیکن زبان در کش و شو خموش
بیا بر درم کش ، چه جای ِ زبان
فرو شو درین قصر ِ فرخنده چهر
برون آی باز و دگر رَه بران
که ما را خوشی زین شد و آمد است
نه سیری بُوَد گر بُوَد جاودان
درین بین کون ناله ای کرد زار
که ای کُس دگر بیش قصّه مخوان
به تنگیّ ِ من گر تو باشی ، رواست
فروشی اگر فخر بر آسمان
ز بس خایه بوسیده ام خسته ام
دلم گشته محزون و کاهد روان
مرا نیز سهمی بداده ز کیر
مهین ِ رسل ، ختم ِ پیغمبران
مگر باشی ای کیر کافر که باز
بگردانی از من رخ ِ خویش ، هان !
چو کیر این حکایت شنید ، ایستاد
زمانی مردّد بدین هردُوان
بگفتا پس ای جان و جانان ِ من
زهم دست دارید اندر زمان
ره ِ چاره آسان ، چه جای ِ نزاع
کنون کم کنم این نفیر و فغان
شبی خانه در ساحت ِ کُس کنم
شبی کون بُوَد مر مرا میزبان
ازآن شب دگر کون و کُس همجوار
پذیرای ِ کیرند شادی کنان !
تیر ماه 1369
( 2 )
در خیابان دلبران بسیارباشند و مرا
سوی ِ ایشان میل ِ بسیارست و هستم شرمْ رو
خواهم ار با دلبری مقصود ِ دل واگو کنم
عاجزم ، گویی که می بندد کسم راه ِ گلو
تا به جایی که کنم نفرت ز حال ِ خویشتن
باغ در باشد کسی و اینهمه شیرین هلو
وانگه از وی ساخته نبود چشیدن طعم ِ آن ؟
بر چنین بی دست و پایی صد هزاران کن تفو !
باید از فردا نهال ِ شرم از بن برکَنَم
کز نهال ِ شرم ناید حاصل و سود ای عمو
دیگر ار آید به چنگم خوشْ کُسی شیرین چو قند
در یکی لحظه کنم کیرم به صد جایش فرو
آن نباشد که به ناکامی چو از او بگذرم
آن طرف تر گویم ای فریاد ، صد حیف از کُسو!
27/4/69
( 3 )
فدای ِ آن بر و باسن شوم من
سراپا کیری از آهن شوم من
پناه آرم به سوراخ ِ کُس و کون
ز شخْ درد ِ جهان ایمن شوم من !
1375
( 4 )
قصیده ی ِ مروارید
بسم الله الرّحمن الرّحیم
دارم شخْ درد ِ کُست از قدیم
بهر ِ کُس و کون تو حیران منم
طالب ِ آن چشمه ی ِ حیوان منم
سی و چل آمد به میان زاد ِ من
اُشتر و خر رشگْ بر ِ گاد ِ من
شحنه ی ِ کیرم چو غضب می کند
کون و کُس از معرکه تب می کند
دان که من از عرش فرود آمدم
زان سوی ِ میدان ِ خلود آمدم
تا چه مرا از وطن آواره کرد
چرت ِ خداوندی ِ من پاره کرد
بوی ِ کُس و کون به سحرگاه ِ تنگ
با دل ِ سودا زده آمد به جنگ
کیر ِ خری یافتم از کردگار
تا که برآرم ز کُس و کون دمار
عرش رها کردم و کیرانهْ سر
سوی ِ زمین آمد و شد خرْ بشر !
12-10 بهمن ِ 1375
( 5 )
سیّد ِ شرق
دی سیّد ِ شرق با غلامی
کز بار ِ غمش خمیده قدّم
بر خاک نهاده سینه ، می گفت:
یک بار ِ دگر؛ به حقّ ِ جدّم !
شمس ِ طبسی
سیّد ِ شرق ملِک زاده بُوَد
هر که بینی تو ورا گاده بود
در به پرونده ی ِ اعمالاتش
کون ِ ناداده و هم داده بود
خوشگل آخوندک ِ خوبی بوده ست
زین سبب ،لابد، بس داده بود
بچّه آخوند چو خوشگل باشد
کون ِ او سفره ی ِ بگشاده بود
هر که بینی تو ورا گاییده ست
وانکه ناگاده ملَک زاده بود !
&nb